Artikel recente ontwikkelingen van Rony Weijers

Vraag je je wel eens af hoe de wereld er over een paar jaar uit ziet? Zou bijvoorbeeld de postbode dan nog wel bestaan? Zouden we dan nog wel naar boekenwinkels gaan om de bestsellers te kopen? Of zouden we dan nog wel naar de bibliotheek gaan om informatie voor dat grote werkstuk te vinden? Als het aan Google ligt, bestaan deze laatste twee situaties dan niet meer. Google speelde tijdig in op de digitalisering en startte het Google Library Project. En daarmee komen we steeds dichter bij het digitale tijdperk…

Google Library project
Wat is dat nou eigenlijk? Google Library project heeft maar één doel: het zoeken naar boeken vergemakkelijken. Google wil eigenlijk één doorzoekbare, uitgebreide, virtuele kaartenbak maken, van boeken in allerlei talen uit verschillende grote universiteitsbibliotheken. Collecties uit universiteitsbibliotheken worden momenteel geindexeerd, zodat er via het programma ‘Zoeken naar boeken’ op inhoud kan worden gezocht. Google is hard op weg om de eerste echte grote virtuele boekhandel te worden. Het bedrijf haalt de meeste inkomsten tot nu toe uit advertenties. Maar daar gaat verandering in komen. Zo wil het bedrijf boeken online gaan verhuren tegen tien procent van de verkoopprijs. Ook Nederland moet eraan geloven. In september vorig jaar werd ‘Zoeken naar Boeken’ van Google hier gelanceerd.

Naar de virtuele schoolbieb
Maar ook de basisscholen, middelbare scholen, hogescholen en universiteiten merkten dat hun leerlingen steeds meer van het internet gebruik gingen maken. Ze zeiden dan ook geen ‘nee’ tegen het aanbod van Google om de boeken uit de schoolbibliotheken te digitaliseren. “Ons doel is om kennis te vergaren, bewaren en verspreiden,” zegt John Wilkin van de University of Michigan (Staps, 2005, p. 34). Internet lijkt daarvoor hét geschikte middel. “Want laten we eerlijk zijn: studenten van nu zoeken niet in boeken naar informatie. Ze zoeken op Google.” aldus John Wilkin. Met het oog op deze ontwikkeling laten de universiteiten van Harvard, Oxford, Stanford en Michigan miljoenen boeken uit de universiteitsbibliotheken door Google digitaliseren.

Commotie onder uitgevers
Je snapt wel dat dit voor veel commotie onder uitgevers zorgde. Want Google ging ineens hun boeken publiceren zonder daarvoor toestemming te vragen! Dit leidde tot een aantal conflicten met uitgevers en schrijvers, zoals:

• The Authors Guild

Deze organisatie behartigt de belangen van Amerikaanse schrijvers. The Authors Guild daagde Google voor de rechter wegens schending van de auteursrechten.

• The Association of American Publishers

Deze organisatie voor Amerikaanse uitgevers verzocht Google om het project een half jaar stil te zetten. En dat deed Google. Hiermee stelden ze de uitgevers in gelegenheid om te melden welke boeken met auteursrecht niet gescand mochten worden.

• La Martiniere

De groep Franse uitgevers van La Martiniere heeft Google voor de rechter gedaagd, omdat de zoekmachine zonder toestemming fragmenten uit boeken online heeft gepubliceerd.

• Duitse WBG

De Duitse uitgeverij WBG daagde Google voor de rechter vanwege de auteursrechten, maar moest de petitie laten vallen, omdat de rechter Google in het gelijk stelde (Edusite, 2006).

De omslag bij uitgevers
En zo gaan de conflicten met uitgeverijen en auteurs nog even door. Achteraf blijkt dat Google flink heeft geinvesteerd in een goede beveiliging, zodat er geen misbruik van de boekfragmenten gemaakt kan worden. Daarbij komt dat er telkens maar maximaal twintig procent van het boek te lezen is (Netkwesties, 2006). Hierdoor ontstond er een omslag onder meer dan honderd uitgevers. Zij besloten om zelfs mee te gaan werken aan het project! Nu vinden we al uitgeverijen als Kluwer, Brill, Amsterdam Univerity Press, 010 Publishers, Otto Cramwinckel, Art Revisited, Eburon en Gigaboek in de digitale database van Google. En dit zijn alleen nog maar de Nederlandse uitgeverijen!

Voordeel
Waar nodig zal Google het scanwerk voor de uitgeverijen gaan doen en nog beter: op elke boekenpagina op de site staat een link naar de site van de uitgever of een winkel waar het boek te bestellen is. De uitgevers krijgen dus eigenlijk gratis promotie erbij! Ondanks alle commotie onder de uitgeverijen zijn er ook nog positieve geluiden te horen. “We zijn de miljoen pagevisits al voorbij, ” zegt Matthias Wahls van Brill (Netkwesties, 2006), “Hoeveel boeken we dankzij Google hebben verkocht weet ik niet, maar volgens de statistieken van Google gaan van de mensen die doorklikken op de bestellinks ongeveer evenveel via Amazone als via onze eigen site.” Duidelijk is dus dat Google weer de aandacht vestigt op vergeten boeken.

Klaar voor de…
Maar is Nederland eigenlijk wel klaar voor dat nieuwe digitale tijdperk? En dan met name de virtuele boekhandels zoals Google? Koen Mastenbroek van Boek op Verzoek, een bedrijf dat boeken voor Nederlandse uitgevers scant om ze vervolgens te laten printen, maakt duidelijk dat het bedrijf nog geen plannen heeft om zelf iets digitaals op te zetten. “Nederland loopt nog niet echt warm voor een virtuele boekhandel.” Directeur Timo Bleeker van een soortgelijk bedrijf, genaamd Scanlaser, is het hier niet mee eens. “Wij als bedrijf zijn al begonnen aan het leggen van de basis van een virtuele database.”

Mijn mening
Ik snap best dat de actie van Google voor veel commotie heeft gezorgd. Het is toch niet leuk als iemand anders jouw werk gaat afpakken zonder het te vragen. Maar ik denk dat de uitgeverijen er alleen maar beter op worden om zich erbij aan te sluiten. We staan nu eenmaal aan de rand van het digitale tijdperk. Eens zullen ze het toch moeten. Dus waarom niet nu? Waarom niet profiteren van de naamsbekendheid van Google? Maar maak wel duidelijke afspraken over auteursrecht en communiceer daarover ook met de auteurs zelf. Verder vind ik het alleen maar een positieve ontwikkeling. Want John Wilkin heeft wel gelijk: geen student gaat meer naar de bibliotheek om informatie op te zoeken…

• Bronnen
  Google (2006). Wat is het bibliotheekproject? Geraadpleegd op 11 december 2006, van:
  http://books.google.com/googleprint/library.html
• Netkwesties (2006). Google Book Search tussen vrees en hoop. Geraadpleegd op 11 december 2006, van:
  http://www.netkwesties.nl/editie141/artikel1.html
• Edusite (2005). Franse uitgevers dagen Google voor rechter. Geraadpleegd op 11 december 2006, van:
  http://www.edusite.nl/edusite/nieuws/16140